Przy wyborze instytucji, w której ma być prowadzony rachunek lub zaciągnięte finansowanie, sama nazwa banku nie zawsze mówi wiele o jego strukturze. W polskim systemie funkcjonują między innymi banki komercyjne a także podmioty działające na zasadach spółdzielczych. Bank spółdzielczy ma formę prawną spółdzielni, co wpływa na sposób jego organizacji, relacje właścicielskie oraz udział członków w funkcjonowaniu instytucji.

Nie jest to jednak osobna dziedzina usług finansowych przeznaczona jedynie dla określonej grupy osób. Taki bank może prowadzić rachunki, przyjmować depozyty czy udzielać kredytów, a dokładny zakres działalności zależy od obowiązujących regulacji oraz zasad przyjętych przez konkretną instytucję. W praktyce różnice między poszczególnymi bankami najlepiej rozważyć na kilku poziomach, ponieważ sama forma organizacyjna nie opisuje wszystkich cech codziennej obsługi.

Kwestia tego, czym odbiega bank spółdzielczy od banku komercyjnego, zaczyna się od struktury własnościowej. W banku spółdzielczym funkcjonują członkowie spółdzielni, którzy posiadają udziały i mają określone prawa wynikające ze statutu a także przepisów. Nie trzeba prócz tego utożsamiać członkostwa ze zwykłym korzystaniem z rachunku. Osoba posiadająca konto może być klientem, nie będąc członkiem spółdzielni. W banku komercyjnym konstrukcja właścicielska jest inna, ponieważ instytucja działa najczęściej w formie spółki akcyjnej i jest powiązana z akcjonariuszami. Ta różnica może wydawać się odległa od codziennych operacji, niemniej jednak ma znaczenie przy rozumieniu tego, kto formalnie uczestniczy w strukturze banku i według jakich zasad podejmowane są niektóre decyzje.

Drugim elementem jest zakres działania oraz związki z lokalnym rynkiem. Bankowość spółdzielcza przez wiele lat rozwijała się głównie w mniejszych miejscowościach, gdzie ważną część klientów stanowiły gospodarstwa rolne, lokalne firmy oraz mieszkańcy danego regionu. Obecnie zakres usług jest szerszy, a poszczególne banki mogą różnić się wielkością, obszarem działania i wykorzystywanymi kanałami obsługi. W praktyce nie można więc przyjąć, że każdy bank spółdzielczy będzie miał identyczną ofertę albo analogiczny sposób kontaktu z klientem. Przy analizowaniu dokładnie sprecyzowanej usługi należy sprawdzić jej warunki, ponieważ opłaty, oprocentowanie, oczekiwania dotyczące dokumentów czy przystępność poszczególnych funkcji mogą się między instytucjami w znacznym stopniu różnić. Lokalny charakter działalności także nie znaczy samoczynnie ograniczonego dostępu do bankowości elektronicznej czy płatności bezgotówkowych.

Znaczenie ma także sposób, w jaki bank spółdzielczy jest powiązany z systemem ochrony i nadzoru nad sektorem bankowym. Jako bank funkcjonuje w ramach przepisów regulujących działalność bankową, a jego funkcjonowanie nie powinno być utożsamiane z działalnością innych podmiotów finansowych jedynie dlatego, że też posługują się określeniem „spółdzielczy”. Z punktu widzenia klienta istotne jest dokładne rozpoznanie charakteru zawieranej umowy a także roli, w jakiej występuje wobec instytucji. Inne znaczenie mają prawa wynikające ze zwyczajnego korzystania z produktu bankowego, a inne uprawnienia związane z członkostwem w spółdzielni. Dopiero uwzględnienie tych kwestii pokazuje, czym różni się bank spółdzielczy nie tylko i wyłącznie pod względem nazwy, lecz również organizacji, struktury właścicielskiej i sposobu funkcjonowania na rynku finansowym.

Źródło informacji: spółdzielczy bank.